Tokat’ta bulunan Gülsün Hukuk’a ait web sitemizde İhbar Tazminatı Davası Açma Süresi ile alakalı bu içerik sizler için hazırlandı.

İş hukukunun en temel kavramlarından biri olan ihbar tazminatı, hem işçi hem de işveren için belirsizliği ortadan kaldıran ve tarafların yeni bir düzene geçişini kolaylaştıran yasal bir mekanizmadır. Ancak, bir hakkın varlığı kadar o hakkın ne kadar süre içerisinde talep edilebileceği de hayati öneme sahiptir. Türkiye’deki iş hukuku uygulamalarında, özellikle 2017 yılından sonra yapılan yasal değişikliklerle birlikte ihbar tazminatı davası açma süresi ve bu sürenin niteliği konusunda önemli dönüşümler yaşanmıştır.

İhbar Tazminatı Nedir ve Hangi Şartlarda Doğar?

İhbar tazminatı davası açma süresine geçmeden önce, davanın konusunu oluşturan bu tazminatın ne olduğunu netleştirmek gerekir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 17. maddesine göre; belirsiz süreli iş sözleşmelerini feshetmek isteyen taraf (işçi veya işveren), bu durumu karşı tarafa belirli bir süre önceden bildirmek zorundadır.

Eğer taraflardan biri bu bildirim süresine (ihbar süresi) uymadan sözleşmeyi derhal feshederse, uymadığı sürenin ücretini karşı tarafa tazminat olarak ödemekle yükümlüdür. Buna ihbar tazminatı denir.

İhbar Süreleri Nasıl Hesaplanır?

İhbar tazminatı hesabı, işçinin o işyerindeki kıdemine (çalışma süresine) göre belirlenir:

  • 6 aydan az çalışanlar için: 2 hafta

  • 6 aydan 1,5 yıla kadar çalışanlar için: 4 hafta

  • 1,5 yıldan 3 yıla kadar çalışanlar için: 6 hafta

  • 3 yıldan fazla çalışanlar için: 8 hafta

İhbar Tazminatı Davası Açma Süresi (Zamanaşımı)

İhbar tazminatı davası açmak için kanunun öngördüğü belirli bir süre vardır. Bu süre geçtikten sonra açılan davalar, karşı tarafın “zamanaşımı def’i” (itirazı) ile reddedilir.

7036 Sayılı Kanun Öncesi ve Sonrası Durum

Türkiye’de 25 Ekim 2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, tazminatların zamanaşımı sürelerinde köklü bir değişiklik yapmıştır.

  1. 25 Ekim 2017 Tarihinden Önce Feshedilen Sözleşmeler: Bu tarihten önce iş akdi sona eren işçiler için ihbar tazminatı zamanaşımı süresi 10 yıldı.

  2. 25 Ekim 2017 Tarihinden Sonra Feshedilen Sözleşmeler: Bu tarihten sonra yapılan fesihlerde ihbar tazminatı davası açma süresi 5 yıla indirilmiştir.

Önemli Not: Eğer iş sözleşmeniz 2017 yılından sonra sona ermişse, tazminat hakkınızın yanmaması için 5 yıllık süre içerisinde mutlaka yasal süreci başlatmanız gerekmektedir.

Zamanaşımı Süresi Ne Zaman Başlar?

İhbar tazminatı davası açma süresi olan 5 yıllık süre, iş sözleşmesinin feshedildiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Yani işten ayrıldığınız veya çıkarıldığınız gün, zamanaşımı saati işlemeye başlar.

Burada dikkat edilmesi gereken husus şudur: Zamanaşımı süresi, tazminat hakkının doğduğu anda başlar. İhbar tazminatı, bildirimsiz fesih yapıldığı anda muaccel (ödenebilir) hale geldiği için, süre de o gün başlar.

Arabuluculuk Sürecinin Sürelere Etkisi

01.01.2018 tarihinden itibaren işçilik alacakları ve tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk şartı getirilmiştir. İhbar tazminatı davası açmadan önce arabulucuya başvurmak bir dava şartıdır. Doğrudan dava açılması durumunda mahkeme davayı usulden reddeder.

Arabuluculuk Süreyi Durdurur mu?

Evet, arabuluculuk süreci zamanaşımı süresini durduran çok kritik bir aşamadır.

  • Arabuluculuk bürosuna başvurulduğu tarihten, son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen süre içinde zamanaşımı durur.

  • Eğer arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa, son tutanağın imzalanmasından itibaren kalan zamanaşımı süresi işlemeye devam eder.

İhbar Tazminatı Davasında Görevli ve Yetkili Mahkeme

Dava açma süresi kadar, davanın doğru mahkemede açılması da önemlidir. Yanlış mahkemede açılan bir dava süreci uzatır ve hak kayıplarına neden olabilir.

Görevli Mahkeme

İşçi ile işveren arasındaki her türlü alacak ve tazminat davasında görevli mahkeme İş Mahkemeleridir. İş mahkemesinin bulunmadığı ilçelerde ise Asliye Hukuk Mahkemeleri, İş Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar.

Yetkili Mahkeme

Dava;

  1. Davalının (genellikle işverenin) yerleşim yerindeki mahkemede,

  2. İşin yapıldığı yerdeki mahkemede açılabilir.

İhbar Tazminatı Alabilmek İçin Gerekli Şartlar

Süresi içerisinde dava açmış olmanız tek başına yeterli değildir. Mahkemenin tazminata hükmetmesi için şu şartların oluşması gerekir:

  1. Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi: Belirli süreli iş sözleşmelerinde (bitiş tarihi belli olan işlerde) ihbar tazminatı hakkı doğmaz.

  2. Haklı Bir Neden Olmaksızın Fesih: İşveren işçiyi 4857 sayılı Kanun’un 25/II maddesi (Ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırılık) dışında bir sebeple ve ihbar süresi vermeden çıkarmış olmalıdır.

  3. İşçinin İstifası: İşçi, haklı bir nedeni olsa dahi (ücret ödenmemesi, mobbing vb.) kendisi istifa ederse kural olarak ihbar tazminatı alamaz. İhbar tazminatı, “sözleşmeyi fesheden tarafın, diğer tarafa ödediği” bir tazminattır.

İhbar Tazminatı Davasında İspat Yükü

Dava süreci boyunca ispat yükü taraflar arasında paylaştırılmıştır.

  • İşçi: İş ilişkisinin varlığını, çalışma süresini ve en son aldığı ücreti ispatlamalıdır.

  • İşveren: Feshin haklı bir nedene dayandığını veya ihbar önellerine uygun şekilde bildirim yapıldığını ispatlamak zorundadır.

Dava sürecinde en önemli deliller; SGK kayıtları, işyeri şahsi dosyası, banka dekontları, tanık beyanları ve varsa işyeri iç yazışmalarıdır (e-posta, WhatsApp mesajları).

İhbar Tazminatı Hesabında Brüt Ücretin Önemi

İhbar tazminatı, işçinin giydirilmiş brüt ücreti üzerinden hesaplanır. Giydirilmiş brüt ücret; işçinin çıplak maaşına ek olarak kendisine sağlanan para veya para ile ölçülmesi mümkün süreklilik arz eden menfaatlerin (yemek yardımı, yol yardımı, yakacak yardımı, ikramiye vb.) toplamıdır.

Dava açarken talep edilecek tutarın doğru hesaplanması, harçların belirlenmesi açısından kritiktir. Genellikle bu davalar “Belirsiz Alacak Davası” olarak açılır ve yargılama sırasında bilirkişi raporuyla net miktar belirlenir.

Hak Düşürücü Süre ile Zamanaşımı Arasındaki Fark

Hukukta “dava açma süresi” denildiğinde iki kavram karşımıza çıkar. İhbar tazminatı davasındaki 5 yıllık süre bir zamanaşımı süresidir.

  • Zamanaşımı: Karşı taraf ileri sürmedikçe hakim tarafından kendiliğinden dikkate alınmaz. Ancak iş davalarında işveren avukatları bu süreyi mutlaka takip eder.

  • Hak Düşürücü Süre: (Örneğin işe iade davasındaki 1 aylık süre) Hakim tarafından doğrudan dikkate alınır ve süre geçince hak tamamen sona erer.

İhbar tazminatında sürenin zamanaşımı olması, borcun “eksik bir borç” olarak devam ettiği anlamına gelse de, dava yoluyla tahsili için 5 yıllık sınırı aşmamak esastır.

İhbar Tazminatı Davası Ne Kadar Sürer?

İhbar tazminatı davasının sonuçlanma süresi, mahkemenin iş yüküne, tanıkların dinlenme hızına ve bilirkişi raporunun hazırlanma süresine bağlıdır.

  • Yerel Mahkeme Aşaması: Ortalama 12 – 18 ay.

  • İstinaf Aşaması: Ortalama 12 ay.

Toplamda 2 ila 3 yıl sürebilen bu süreçte, alacağa uygulanacak faiz yasal faizdir. Kıdem tazminatında uygulanan “en yüksek mevduat faizi” kuralı ihbar tazminatı için geçerli değildir. Bu nedenle dava açma süresini geciktirmemek, paranın enflasyon karşısında değer kaybetmemesi için de önemlidir.

Haklarınızı Zamanında Arayın

İhbar tazminatı, işten çıkarılma sürecinde yaşanan mağduriyeti bir nebze de olsa gidermeyi amaçlar. Ancak kanunun tanıdığı 5 yıllık zamanaşımı süresi geçtikten sonra bu hakkı yargı önünde talep etmek hukuken imkansız hale gelir. Özellikle arabuluculuk aşamasının doğru yönetilmesi ve 2017 yılındaki yasal değişikliğin (10 yıldan 5 yıla düşüş) göz önünde bulundurulması gerekir.

Eşitlik ilkesi gereği, işçinin bildirim yapmadan işi bırakması durumunda işverenin de işçiye karşı ihbar tazminatı davası açma hakkı olduğunu ve aynı 5 yıllık zamanaşımı süresinin işveren için de geçerli olduğunu unutmamak gerekir.