Tokat’ta bulunan hukuk büromuzun web sitesinde Boşanmada Edinilmiş Malların Paylaşımı konusu ile alakalı detaylara hemen erişin..
Boşanma süreci, yalnızca duygusal bir ayrılık değil aynı zamanda hukuki açıdan birçok düzenlemeyi beraberinde getiren karmaşık bir süreçtir. Tarafların evlilik boyunca edindiği malların nasıl paylaşılacağı da bu süreçte en çok merak edilen konulardan biridir. Türk Medeni Kanunu, boşanma halinde malların paylaşımına ilişkin ayrıntılı hükümler öngörmüştür. Bu düzenlemeler, eşler arasında adil bir paylaşımı sağlamak amacıyla oluşturulmuştur. Özellikle edinilmiş malların paylaşımı, boşanma davalarında sıkça gündeme gelir.
Evlilik boyunca alınan taşınmazlar, banka hesaplarındaki birikimler, araçlar, hatta emeklilik hakları dahi “edinilmiş mallar” kapsamında değerlendirilebilir. Ancak bu noktada, “edinilmiş mal” kavramının tam olarak ne ifade ettiği ve hangi malların bu kapsamda sayıldığı sorusu gündeme gelir.
Şimdi, öncelikle edinilmiş malın ne olduğuna, ardından da Türk Medeni Kanunu’na göre boşanmada mal paylaşımı ve eşyaların düzenlenmesine dair ayrıntılara bakalım.
Edinilmiş Mal Nedir?
Edinilmiş mal, eşlerin evlilik birliği devam ederken emekleri, gelirleri ve birikimleriyle elde ettikleri malları ifade eder. Başka bir ifadeyle, evlilikten önce sahip olunan mallar bu kapsama girmez. Aynı şekilde miras ya da bağış yoluyla edinilen mallar da edinilmiş mal sayılmaz.
Türk Medeni Kanunu’na göre edinilmiş mallara örnekler şunlardır:
Eşlerin çalışarak elde ettikleri maaş ve diğer gelirler
İş yeri kazançları, serbest meslek gelirleri
Banka hesaplarındaki birikimler ve faiz gelirleri
Evlilik boyunca alınan taşınmazlar (daire, arsa, yazlık vb.)
Evlilik sürecinde krediyle alınan araçlar veya diğer taşınırlar
Sosyal güvenlik ya da emeklilikten doğan haklar
Ev eşyaları (mobilya, beyaz eşya, elektronik cihazlar vb.)
Buna karşılık kişisel mallar, edinilmiş mal kapsamına girmez. Örneğin:
Evlilikten önce sahip olunan mallar
Miras veya bağış yoluyla elde edilen mallar
Manevi tazminat alacakları
Kişisel kullanıma özgülenmiş eşyalar (örneğin kişisel kıyafetler)
Burada önemli bir nokta, edinilmiş malın hangi tarihten itibaren geçerli olduğu meselesidir. 2002 yılında yürürlüğe giren 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu ile birlikte edinilmiş mallara katılma rejimi, kanuni mal rejimi olarak kabul edilmiştir. Yani, 2002’den önce evlenmiş olan çiftler için bile bu tarihten sonra edinilen mallar edinilmiş mal sayılır.
Dolayısıyla, boşanma sürecinde mahkeme, eşlerin mal varlıklarını bu kriterler doğrultusunda inceleyerek hangi malların edinilmiş mal, hangilerinin kişisel mal olduğunu belirler.
Türk Medeni Kanunu’na Göre Boşanmada Mal Paylaşımı ve Eşya Düzenlemeleri
Türk Medeni Kanunu, boşanma halinde edinilmiş malların paylaşımına ilişkin açık hükümler içerir. Esas olan, her iki tarafın da evlilik boyunca edinilmiş mallardan eşit pay almasıdır. Ancak, bu paylaşım yapılırken bazı istisnalar ve ayrıntılı düzenlemeler de söz konusudur.
1. Mal Rejimi Türleri
Türkiye’de evlilikte geçerli olabilecek mal rejimleri şunlardır:
Edinilmiş mallara katılma rejimi (kanuni rejim, 2002’den sonra geçerlidir)
Mal ayrılığı rejimi
Paylaşmalı mal ayrılığı rejimi
Mal ortaklığı rejimi
Eğer taraflar evlilik öncesinde ya da evlilik sırasında noterde farklı bir mal rejimi sözleşmesi yapmamışlarsa, kanuni rejim olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Bu nedenle boşanmaların büyük bir kısmında bu rejim üzerinden paylaşım yapılır.
2. Malların Tasfiyesi
Boşanma kararı verildiğinde, mahkeme önce tarafların mal rejimini tespit eder. Daha sonra edinilmiş mallar belirlenir ve kişisel mallardan ayrılır.
Öncelikle kişisel mallar sahibinde kalır.
Edinilmiş mallar ise hesaplanır ve eşit şekilde paylaşılır.
Örneğin, evlilik sırasında alınmış bir ev varsa ve bu ev tamamen edinilmiş mal kapsamında değerlendiriliyorsa, boşanma sonrasında tarafların her biri bu ev üzerinde %50 oranında hak sahibi olur.
Ancak uygulamada genellikle mallar fiilen bölünemediği için, mahkeme taraflardan birine malın devredilmesine, diğerine ise rayiç bedeli üzerinden parasal denkleştirme yapılmasına karar verebilir.
3. Borçlar ve Katkılar
Malların paylaşımında yalnızca gelirler değil, borçlar da dikkate alınır. Örneğin evlilik sürecinde krediyle alınmış bir evin borcu devam ediyorsa, bu borç da hesaplamada göz önünde bulundurulur.
Ayrıca eşlerden birinin diğerinin kişisel malına yaptığı katkılar da değerlendirilir. Örneğin, bir eşin kendi kazancıyla diğer eşin miras yoluyla sahip olduğu eve yaptığı yatırımlar varsa, bu katkı da talep edilebilir.
4. Ev Eşyalarının Düzenlenmesi
Boşanma davalarında en çok tartışma konusu olan unsurlardan biri de ev eşyalarının paylaşımıdır. Mobilya, beyaz eşya, mutfak gereçleri, elektronik cihazlar gibi evlilik süresince kullanılan eşyalar, kural olarak edinilmiş mal kabul edilir.
Ancak eşler arasında anlaşma sağlanamazsa, mahkeme bu eşyaların kime bırakılacağına karar verir. Çocukların velayeti kendisine verilen eşin evde oturması gerekiyorsa, genellikle ev eşyaları da o eşin kullanımına bırakılır. Diğer eş ise bu eşyaların değerine karşılık gelecek miktarda bir parasal tazminat alabilir.
5. İstisnai Durumlar
Bazı durumlarda, mal paylaşımı süreci standart kurallardan farklı işler:
Tarafların mal rejimi sözleşmesi yapmış olması halinde, sözleşmedeki hükümler uygulanır.
Eşlerden biri mal varlığını kötü niyetle saklamış veya başkasına devretmişse, diğer eş bu malların paylaşımda dikkate alınmasını talep edebilir.
Boşanma davası sırasında açılan katkı payı alacağı davası ile eşlerden biri, diğerinin mal varlığına yaptığı katkının karşılığını talep edebilir.
6. Çocukların Durumu
Mal paylaşımı ile doğrudan ilgili olmasa da, boşanma davalarında çocukların durumu da dikkate alınır. Çocukların velayeti ve ihtiyaçları göz önünde bulundurularak, ev veya eşyaların tahsisi sırasında onların menfaati ön planda tutulur.
Boşanmada edinilmiş malların paylaşımı, Türk Medeni Kanunu’nda ayrıntılı şekilde düzenlenmiştir. Esas prensip, eşlerin evlilik süresince edindikleri mallardan eşit oranda yararlanmalarıdır. Ancak bu süreçte kişisel mallar, borçlar, katkılar, çocukların durumu ve tarafların özel anlaşmaları gibi birçok faktör dikkate alınır.
Eğer boşanma sürecinde malların paylaşımıyla ilgili bir uyuşmazlık söz konusuysa, mutlaka alanında uzman bir avukattan hukuki destek almak gerekir. Zira mal paylaşımı davaları, sadece ekonomik değil, aynı zamanda psikolojik açıdan da oldukça yıpratıcı süreçlerdir.
Doğru bir yönlendirme ile, hem hak kaybı yaşanmasının önüne geçilebilir hem de adil bir paylaşım sağlanabilir.